Euskalgintzako eragileak Nafarroako Hezkuntza Departamentuan

Erasoei aurre egin eta eskola euskaldunaren aldeko aldarria zabaltzeko deia egin du Iruñerriko EHEk. Azaldu dutenez, euskara menpeko hizkuntza da bere lurraldean mendeetako asimilazio prozesu baten poderioz. “Asimilazio lan horretan irakaskuntzak berebiziko papera jokatzen

du, eta estatuek etorkizuneko pertsona asimilatuak heztea helburu duten hezkuntza sistemak bere horretan mantentzen dituzte”. Aurrera begira eman beharreko urratsak ere azaldu ditu EHEk agerraldian.”Herri euskalduna berreraikitzeko hezkuntza sistema propioaren beharra dugu, euskaldunon izaera babestu eta bizirautea posible egingo duena”.

Gaur goizean irakurritako agiria:

EUSKARAZ BIZI NAHI DUGULAKO, ESKOLA EUSKALDUN BURUJABEA!

Hizkuntza komunitate minorizatua da euskararen komunitatea, 3 milioi biztanletatik laurdenak baino ez dakigu euskaraz. Euskal hiztun guztiak gara gazteleraz edo frantsesez elebidun, mendetako asimilazio prozesuaren ondorioz euskaldun elebakar gisa bizitzea ezinezko bihurtu ondoren. Gaztelera eta frantsesa bihurtu dira hizkuntza hegemonikoak Euskal Herrian, nazio hizkuntza den euskara menpeko bihurtuz.

Globalizazioak eragina badu ere, ordezkatze prozesu hauen gidariak estatuak dira. Euskal Herrian espainiar eta frantziar estatuak dira ordezkatze prozesuaren erantzule nagusiak. Beraien konstituzioetan argi jasotzen dute zein den hizkuntza hegemonikoa, eta nagusitasun hori mantentzea helburu duten hizkuntza politikak aplikatzen dituzte.

Asimilazio lan horretan irakaskuntzak berebiziko papera jokatzen du, eta estatuek etorkizuneko pertsona asimilatuak heztea helburu duten hezkuntza sistemak bere horretan mantentzen dituzte. Oraindik ere, hiru ikasleetatik bi euskara jakin gabe ateratzen da eskolatik. Asimilazioaren ondorioz gainera, eskolak euskalduntzen ez duela barneratzea oso zaila egiten zaigu, bai eta, euskara berezko hizkuntza izanik berau jakin beharra. Administrazioek euskara jakiteko eskubidea aukerari lotuta bultzatzen dute, eta ez betebehar gisa. Aldiz barneratuta dugu gaztelera eta frantsesa jakiteko beharra.

Mundu globalizatzaileak planteatzen dituen aldaketei dabiltza egokitzen hezkuntza sistema. Ikuspegi “merkantil” batetik bultzatzen dira hizkuntzak, eta horri begira euskara ikasteko beharraren gainetik ingelera ikastekoa kokatu dute.

Erasoak eraso, ez diogu euskaldun izateari uko egingo. Garenari eutsi behar diogu, munduko hizkuntza eta kultur aniztasunaren ondareari euskararen herri osasuntsuak bere-berezko ekarpena egiten jarrai diezaion.

AURRERA BEGIRA

Hasteko asimilazio prozesuak gure eguneroko hizkuntza praktika sumisoa bilakatu duela onartzea dagokigu. Hau gainditzeko, euskaldun izatearen harrotasuna kaleratu eta euskaraz bizitzeko hautua egin behar dugu determinazioz, norbanako zein komunitate gisa. Horrekin batera, ezagutu beharreko eta funtzio guztietarako hizkuntza izendatu beharko da euskara, lehentasunezkoa izan dadin bere lurralde osoan, eta neurriak hartu beharko dira hizkuntza politikaren bitartez alor guztietan nagusi izateko.

Baita irakaskuntzan ere. Herri euskalduna berreraikitzeko hezkuntza sistema propioaren beharra dugu, euskaldunon izaera babestu eta bizirautea posible egingo duena. Euskal Herrian bizitzeko euskara beharrezkoa izanen da, horregatik euskaraz bizitzeko eskolak euskaldundu beharra dauka.

Euskaldun eleanitzak sortuko dituen eskola eraiki behar dugu, euskara ardatz eta lehentasunezko hizkuntza duen eredua eskeiniz. Honen aplikazioa eta bermea gure auzo eta herrietan eman beharko da, egun indarrean dauden eredu arrotz eta hezkuntza gabeziekin behin betiko amaituz.

Berreuskalduntze prozesua garatu ahal izateko aldaketak beharrezkoak dira beraz, orokor eta zehatzak, eta aldaketa hoiei begira garatzen diren jardunekin bidea egin dezakegu. Gu guztion esku baitago asimilazioari ateak ixten hasi eta Euskal Herri euskalduna eraikitzen hastea.

Euskal Herrian Euskaraz

Iruñean, 2012ko urtarrilaren 26an

Larreategi, Lamarain eta Arrizabalaga EBEren aurkezpenean

Prentsa aurreko agerraldia Koldo Mitxelena Kulturgunean egin du EHEk. Igone Lamarain EHEko kideak irakurri duen testua jarraian:

“Euskal Herrian Euskaraz herri mugimenduko eragile euskaltzaletik heldu den martxoaren 17an Donostian egingo dugun Euskaraz Bizi Eguna aurkeztu nahi dizuegu.

Euskaraz bizitzearen aldeko hautuari behar duen bultzada emateko eguna dugu Euskaraz Bizi Eguna; norbanako zein komunitate, euskaldunok sasi artetik salto egin eta garenaz harro gaudela erakusteko eguna dugu Euskaraz Bizi Eguna; herri euskaldunaren eta euskararen alde egotetik  harago, horren alde egiteko prest gaudela adierazteko eguna dugu Euskaraz Bizi Eguna.

Sei urtez bide egin ostean Hizkuntza Eskubideen Eguna atzean utzi eta Euskaraz Bizi Eguna antolatzeari ekin genion EHEtik. Aurten hirugarrenez antolatu dugun ekimenak Etxarri-Aranatzen hasi zuen ibilbidea, umiltasun handiz. Deialdiarekiko atxikimendu zabalak eta honen inguruan sortzen joan den mugimenduak bultzatuta Euskaraz Bizi Eguna dimentsio zabalagoa hartzen hasi zen, iaz Gernika-Lumon ospatutakoak frogatu bezala. Etxarri-Aranatz eta Gernika-Lumo izan dira beraz, euskaraz bizi nahi duen herriaren erakusleiho azken urteotan.

Alta, iazko otsailean ‘Sasi guztien gainetik, euskaldun eta burujabe!’ lelopean Donostian bertan egin genuen manifestazioan landatutako hazia ereinez, aurten urrats bat harago joan eta Donostiara ekarri nahi izan dugu jaia eta aldarrikapena uztartuko dituen egitasmoa. Harrotasunez baina harrokeriarik gabe, noski, euskaraz bizi nahi duen herriari merezitako leihoa eskaini nahi izan diogu, eta Donostian, Txillardegi zenaren bizilekuan bertan topatu dugu.

Euskaraz Bizi Eguna besoetan hartuko duen lehen hiriburua leku berezia denik ezin ukatu beraz. Baina ez da egun hau berezi egingo duen elementu bakarra. Testuinguru politiko berezia bizi dugu azkenaldian, eta ezin diogu horri bizkarrik eman. Eta zergatik diogu hau? Bada, euskara, euskalduna eta herri euskalduna eztabaida politikoaren erdigunera ekartzeko ardura dugulako egoera oker hau irauli nahi dugunok. Euskaraz bizitzeko herri gogoa indartzea lehentasunezko gai bilakatu behar dugu datozen garaietan. Euskaldun eta harro, gainera. Mendeetako zapalkuntzak gugan sortu dituen ustezko errespetuzko jokabide sumisoak gaindituz. Bakoitzak beretik eta komunitate moduan iraultzarako garaia da orain datorkiguna, gure etorkizunerako erabakiorrak diren garaiak datoz, eta euskaldunok asmatzera behartuta gaude. Horretarako, lehenengo ariketa bertatik bertara egin beharrekoa da. Estatu asimilatzaileei ezer eskatzen hasi aurretik, euskararik gabe Euskal Herririk ezin dela eraiki benetan barneratu, eta, gutxienez, abertzaletasunaren parean euskalduntasuna jartzea dagokigu independentistoi; ez baita horrela izan. Eta Estatu zapaltzaileen aurrean zer aldarrikatzea dagokigu? Posibilismoan jokatzeko edota aldaketa estrategikoen alde egiteko garaiak dira? Gure ustez, bigarren aukera da egokia.

Euskara eta politika ez direla batu behar diotenen aurrean, euskarak politikak behar dituela aldarrikatzen dugu guk. Ezin dugu sasi ofizialtasun eta menpeko hizkuntza politikak aldarrikatzen jarraitu. Euskarari lehentasuna emango dion legedi eta politikak aldarrikatzeko garaia da gure iritziz. Baita euskara ezagutu beharreko hizkuntza gisa kokatzekoa ere. Eta erabakitzeko eskubideari tiraka, hizkuntza politika burujabe eta nazionala eskuratzen ahalegintzekoa.

Nazio Manifestazioa: Euskalduna naiz eta harro nago!!

Euskal Herri euskaldunaren bidean urrats bat gehiago eman eta euskaraz bizi den herriaren erakusleiho izan nahi du Donostian egingo dugun Euskaraz Bizi Egunak. Esan bezala, jaia eta aldarrikapena uztartuz, euskaltzale andana batu nahi dugu martxoaren 17an.

Eguna jai giroan pasatzeko, Alde Zaharrean zehar kokatuko den egitarau zabala prestatu dugu: 11(2),00etatik aurrera erakusketak, kale animazioa, haurrentzako ikuskizunak, puzgarriak, tailerrak, euskalgintzaren azoka, ehunka pertsonentzako herri bazkaria, dantzaldi eta kantaldiak, txarangak eta abar egongo dira. Egun osoko egitarauak gauez ere izango du segida, kontzertuetan. Otsail erdialdean egingo dugun Euskaraz Bizi Egunaren aurkezpen ekitaldian emango ditugu jakitera, dena den, zehaztapen guztiak.

Aldarrikapenak baina, tarte nabarmenena izango du egitarauan: “Euskalduna naiz eta harro nago!” lelopean Nazio Manifestazioa egingo dugu, bulebarretik abiatuta. Ez da nolanahiko manifestazioa izango, musikak, koloreek eta euskaldun izatearen harrotasuna adierazteko ikurrek -eta batez ere harrotasun hori sentitzen duten parte-hartzaileek- protagonismo berezia izango baitute mobilizazioaren baitan.

Datozen asteotan, manifestazioari begira atxikimenduak biltzeko kanpaina eramango dugu aurrera. Horretarako, herriz herriko harreman-dinamika abiatzeaz gain, www.euskalherrianeuskaraz.org webgunean norbere konpromisoa agertzeko aukera izango da.

Agerraldi honen bitartez dei egiten diegu euskaltzale guztiei martxoaren 17an Donostiara joan eta Euskaraz Bizi egunean zein ‘Euskalduna naiz eta harro nago!’ Nazio Manifestazioan parte har dezaten.

Euskaraz bizi!

Euskal Herri euskalduna eraiki!

Euskal Herrian Euskaraz

Donostian, 2012ko urtarrilaren 24an”

Iragan azaroan “euskaraz bizi nahi dugulako, eskola euskaldun burujabea!” lelopean kanpaina abiarazi genuen Euskal Herrian Euskaraz erakundetik. Iruñerriako herri eta auzoetan barna moskeo-kanpaina bat jarri genuen martxan eta kaleak aulkiz betetzen genituen bitartean, tokiko eragile ezberdinekin biltzen aritu gara aldarrikapenaren berri eman eta gure mezua jasotzen duen agiriarekiko atxikimendua eskatuz.

Mendeetako asimilazio-prozesu baten ondorioz nazio hizkuntza den euskara menpeko bihurtu da bere lurraldean eta euskal hiztunak bigarren mailako herritarrak. Lan horretan irakaskuntzak berebiziko garrantzia dauka egun, eta kanpaina honen bitartez hori salatu eta egoera gainditzeko gakoak zeintzuk diren mahaigaineratu nahi ditugu.

Burlatan, Otsailaren 3an Iruñean burutuko den elkarretaratzearen deialdia zabaldu asmoz, eragile ezberdinen babesarekin agerraldia egin genuen Urtarrilaren 21an, eta agiria herritarren artean zabaltzeko, Batzar Informatibo bat burutuko dugu Urtarrilaren 26an Axular elkartean arratsaldeko 8etan.

Euskaraz bizitzeko eskubidearen eta hizkuntza politika burujabearen aldeko aldarriek Nafarroa garaia zeharkatu dute Vascuencearen Legea delakoaren 25. urtemugan. Ehunka euskaltzalek hartu dute parte EHEk deituriko 20 elkarretaratzeetan. Iruñea eta Lizarran 90 lagunen bueltan batu dira. Tafallan eta Tuteran egin direnak izan dira jendetsuenak eta 100 euskaltzale inguruk babestu du EHEren deialdia horietako bakoitzean. Burlatan 33 pertsona bildu ginen.

Nafarroa osoan ozen aldarrikatuko du EHEk euskararentzako hizkuntza politika burujabea. Abenduaren 15ean mende laurdena beteko du euskararen normalizazioaren oztopo nagusi den ‘Vascuencearen Legeak’. Burlatako elkarretaratzea arratsaldeko 7etan izango da Belosoko rotondan.

Burlatan osasun etxeak eta erdal eredua eskaintzen duten ikastetxeetan egin dituzte ezabaketak. Euskara baztertzen dutela salatu dute ekimen horien bidez. herriko sarrera eta irteeretan ere seinaleak euskaratu dituzte. Etxarri Aranazen, berriz, mendi martxa ezabatzailea egin dute asteburuan. Santutxun hainbat tokitan ipini dituzte pegatina eta kartelak, euskara baztertzen duten bankuetxe, kontainer, eta abarretan. Udaltzaingoari ere galdegin diote euskaraz egiteko beharra. Gasteizen, ordea, taberna eta euskaltegietan pegatinak utzi dituzte, jendeak hartu eta ezabaketak egin ditzan. Haien parean ‘ezabatu eta euskaraz bizi’ ekimenari buruzko informazioa utzi dute.

“Vascuencearen Legea” delakoa 25 urte betetzear den honetan elkarretaratzea egin du EHEk Nafarroa Garaiko Parlamentuaren aitzinean. Heldu den abenduaren 15ean beteko du mende laurdena nafarron hizkuntza eskubideak zatikatzen dituen lege menderatzaileak eta horren aurrean ekimen dinamika abiatu du EHEk ‘euskaraz bizi nahi dugulako, hizkuntza politika burujabea’ lelopean.

Bizikleta martxaren helmuga

Ezabatu eta euskaraz bizi ekimenari hasiera emateko, bizikleta martxa egin du EHEk asteburuan Burlatatik Arrosadia auzora. Gune beltzak markatu eta euskaraz bizitzeko aldarria zabaldu dute hogei euskaltzale inguruk. Elkarretaratzearekin bukatu dute ibilbidea.

Burlatako (Nafarroa) Euskal Herria peñan hasi dute martxa. Lehenbizi hamaiketakoa hartu, eta, ondotik, hogei lagun inguru abiatu dira bizikletan. Lehenbizi Burlatako Lanbide Heziketako ikastetxe erdaldunean gelditu dira. “Lanbide Heziketa Euskaraz” margoketa egin dute, eta “asimilazioaren aurrean ezabatu eta euskaraz bizi” pankarta paratu. Bigarren geldialdia Atarrabiako osasun etxean egin dute. Kartelez josi dute eta EHEren logotipoa marraztu dute sarreran.

Txantreara ailegatu dira gero, eta han istilu txiki bat izan dute euskaltzaleek. TIL eredua eskaintzen duen Doña Mayor ikastetxean pankarta jarri dutelarik, lau guraso inguru oldartu egin zaizkie. Pankarta aizturrekin moztu dute, eta poliziari deitzeko mehatxua bota diete. Gainera, sakeleko telefonoarekin argazkiak atera dizkiete bizikleta martxan parte hartzen ari ziren euskaltzaleei. Eskola uztekotan zirelarik, EHEren bandera bat lurrera bota die gurasoetako batek.

Dena den, aurrera jarraitu du bizikleta martxak. Antsoaindik pasa eta Errotxapea auzoko TIL ikastetxean geratu dira, “TIL kanpora” eta “euskaraz bizi” leloak margotzeko. Txantreako lau lagunen jarrera lotsagarriaren ondotik, animoak eta txaloak jaso dituzte txirrindulariek. Izan ere, alde zaharrean ‘Iruñean kantuz’ ekimeneko kideekin egin dute topo. Hauek, kantua bukatzearekin batera, lekua utzi diete bizikleta martxako parte hartzaileei, eta txalo artean jaso dituzte. “Euskal Herrian euskaraz!” oihuak ere aditu dira Estafeta karrikan.

Zabalgunea zeharkatu eta, azkenik, ailegatu dira Arrosadia auzora. Han Euskaraz Bai eguna ospatzen ari ziren. Haur eskolek euskalduntzen ez dutela salatzeko antzerkitxoa egin dute, eta, ondotik, Mihigorri agertu da, erdal eredua duen haur eskola berrian EHEren logotipoa marrazteko.

Bizikleta martxan eskuorriak banatu dira, azaroaren 10ean eginen den elkarretaratzearen berri emanez. “Euskal Herrian Euskaraz!”, “euskara ofiziala Euskal Herri osoan”, “euskaraz bizi nahi dugu!”, “Barcina entzun Nafarroa euskaldun!”, “euskaraz bizi, bizi, bizi, kleta”, eta “euskara hizkuntza ofiziala!” oihuak aditu dira Iruñerriko karriketan barrena, eta hizkuntza paisaia erdalduna ezabatzen ibili dira.

Argazki gehiago